Z pokarmem matki
2009-02-10

 Z POKARMEM MATKI

O groźnych i obojętnych lekach zażywanych przez kobietę karmiącą piersią

     Ponad 90% kobiet w pierwszym tygodniu po porodzie przyjmuje różne leki, najczęściej przeciwbólowe, nasenne i antybiotyki. U ponad 25% karmiących matek jest to przyczyną rezygnacji z karmienia. Niektórzy lekarze radzą przerwać karmienie piersią „na wszelki wypadek”.

Nic bardziej błędnego,gdyż :
- mleko matki jest czymś najlepszym, co możemy dać noworodkowi
- mleko matki jest nie tylko źródłem żywienia, ale także egzogennych immunoglobulin, czynników wzrostu,
 cytokin i hormonów
- dzieci tak karmione rzadziej zapadają na infekcje, cukrzycę typu I, choroby nowotworowe
- dzieci tak karmione lepiej rozwijają się neurologicznie, bo w pokarmie znajdują się między innymi kwasy
  omega-3.
 
      Jeżeli kobieta karmiąca piersią musi zażywać leki, to staramy się dobierać je tak, aby miały one jak
najmniejszą biodostępność, gdyż decyduje to o zdolności wchłaniania się z przewodu pokarmowego dziecka.
Nawet jeśli częśc leków np.antybiotyków przedostanie się do pokarmu, to i tak nie wchłonie się z przewodu pokarmowego. Czynnikiem , który decyduje o przechodzeniu leku do pokarmu, jest przede wszystkim:
- gradient, czyli róznica pomiędzy stężeniem leku w osoczu krwi matki, a zawartością w pokarmie;
  stąd, im większe stężenie leku w osoczu, tym większa szansa na przejście chemioterapeutyku do pokarmu
- zdolność matki do metabolizowania leku, co ma istotny wpływ na stan zdrowia i wydolnośc narządów, takich
  jak wątroba czy nerki
- lipofilność, czyli łatwość przechodzenia przez błony komórkowe
- czas półtrwania leku, czyli im dłużej utrzymuje się jego stężenie w osoczu krwi, tym większa jest możliwość
  przedostania się do pokarmu; jeżeli zna się czas, po jakim lek uzyskuje maksymalne stężenie, można
  odpowiednio dopasować czas karmienia piersią do zażywania leku w ciągu doby. 
 
1.Jaka część dawki leku przechodzi do organizmu dziecka podczas karmienia piersią ?
   Jeśli przyjmiemy, że dziecko zjada około 150 ml/kg/dobę, to przy średniej masie ciała matki 65 kg, całkowita
   ekspozycja na lek u dziecka nie przekracza 1% dawki matczynej, a maksymalnie może wynieść 10% dawki
   terapeutycznej dla niemowlęcia. Przerwanie karmienia byłoby większą szkodą, niż może spowodować lek.
   Wyjątek stanowią te leki (np.niektóre leki przeciwdrgawkowe, leki działające na ośrodkowy układ nerwowy),
   które w wyższym odsetku przechodzą do pokarmu.
2.Jak ważny jest wiek dziecka w ocenie zagrożenia ?
   Noworodki, a zwłaszcza urodzone przedwcześnie, narażone są bardziej niż niemowlęta i dzieci starsze.
   W pierwszych tygodniach życia:
   * aktywność enzymów wątrobowych, które metabolizują leki, jest niższa
   * niedostateczna jest też funkcja nerek w pierwszych 3 – 4 dniach życia; pod koniec pierwszego tygodnia życia
      czynność wydalnicza nerek zwiększa się o 30 – 40%;
      zdolność wydalania leków wynosi:
      - u wcześniaka między 24 a 28 tygodniem ciąży zaledwie 5% zdolności organizmu matki
      - u wcześniaka między 28 a 34 tygodniem ciąży 10% zdolności organizmu matki
      - u noworodka donoszonego 33% zdolności organizmu matki
      - w 2 miesiącu życia organizm niemowlaka wykazuje aktywnośc porównywalną do organizmu matki.
   Ponad 37% wszystkich powikłań związanych z braniem leków przez karmiącą matkę, zdarza się pierwszych
   2 tygodniach życia dziecka, natomiast aż 63% tych powikłań występuje przed ukończeniem 1 miesiąca życia,
   a tylko 4% powyżej pół roku.
3.Które leki zawsze będą przeciwwskazaniem do karmienia piersią ?
   Leki przeciwnowotworowe
   Wiemy, że działają one na komórki szybko dzielące się, a w organizmie noworodka, zwłaszcza wcześniaka
   dochodzi do szybkiego namnażania się komórek.
   Beta blokery
   W pierwszych 6 miesiącach życia należy unikać beta-blokerów o najwyższym odsetku biodostępności.
   Lit
   Do niedawna stosowanie litu u karmiącej matki stanowiło wskazanie do przerwania laktacji, ale ostatnio
   opisuje się przypadki karmienia piersią przez matki biorące lit, co nie wywiera istotnego wpływu na stan
   dziecka.
   Salicylaty
   Są przeciwskazane
 
   Leki przeciwkrzepliwe
   Heparyna i warfaryna są bezpieczne i nie są przeciwskazane do karmienia.
   Sterydy
   Jeśli matka cierpi na astmę, w okresie laktacji powinna przyjmować leki wziewne, bo mają one krótki czas
   połowicznego rozpadu. Stosowanie postaci dożylnych czy doustnych steroidowych także nie niesie istotnych
   skutków ubocznych dla dziecka, jednakże zależy to od dawki leku.
   Leki psychotropowe
   Co ósma kobieta w pierwszych tygodniach po urodzeniu dziecka wymaga leków działających na ośrodkowy
   układ nerwowy. Większość tych leków przechodzi jednak do pokarmu, ale zazwyczaj nowe postacie leków
   osiągają niskie stężenia. Niestety, niektóre z nich mają długi okres półtrwania w osoczu, ale nie wiemy, jak
   długo ten lek może oddziaływać w mózgu, gdyż czas półtrwania leku w ośrodkowym układzie nerwowym
   może zasadniczo różnić się od tego oznaczonego we krwi. Ne ten temat brak jest opracowań, które
   stanowiłyby podstawę do opracowania. Należy dziecko obserwować, czy wzrasta jego senność, niechęć do
   jedzenia, by wykluczyć niepożądane działanie.
   Należy zawsze wybierać mniejsze zło.
  Leki przeciwcukrzycowe
   Insulinę można stosować, bo nie przechodzi do pokarmu, a nawet gdyby przeszła, jest hydrolizowana
   w przewodzie pokarmowym dziecka, a więc nie stanowi zagrożenia dla poziomu glikemii niemowlaka.
   Podobnie, przy doustnych lekach przeciwcukrzycowych, nie obserwuje się hipoglikemii u dziecka.
   Leki hipotensyjne ( stosowane w nadciśnieniu u matki )
·         diuretyki z grupy tiazydów
uważa się , że są bezpieczne , chociaż mogą mieć niekorzystny wpływ na produkcję pokarmu
·         inhibitory konwertazy angiotensynogenu
w pierwszym tygodniu życia matka karmiąca nie powinna tych leków stosować, bo zaburzają one
filtrację i mogą uszkodzić czynność nerek
·         blokery kanału wapniowego
nie obserwowano objawów hipotensji (spadku ciśnienia) u niemowląt karmionych pokarmem naturalnym
przez matki leczone tymi lekami
  Antybiotyki
  Prawie wszystkie antybiotyki mogą być stosowane w czasie laktacji. Dawka leku, jaka może przedostać do
  organizmu dziecka, jest minimalna, a wartość pokarmu matki przerasta ewentualne szkody.
  Najbezpieczniejsze są penicylonopochodne. W ostateczności wybieramy tetracykliny i fluorochinolony.
  Metronidazol
  Jeszcze niedawno były przeciwwskazania do karmienia, ale ostatnio Amerykańska Akademia Pediatrii
  twierdzi, że lek ten jest kompatybilny z karmieniem piersią.
  Paracetamol
  Można stosować lek, ale bez dodatków kofeiny czy salicylanów.
  Pseudoefedryna
  Występująca często w lekach wieloskładnikowych stosowanych przeciwko przeziębieniu, może istotnie
  hamować laktację.
  Leki stosowane w nadczynności i niedoczynności tarczycy
  Nie mają wpływu na kontynuację karmienia piersią.
  Zioła
  Choć wydają się łagodne, trzeba uważać. Nie ma na ich temat żadnych badań, nieznana jest też ilość
  Aktywnych czynników w nich zawarta.
 
4.Alkohol a karmienie piersią !
   Alkohol i ciąża, a potem karmienie - wykluczają się. Wbrew zakorzenionym opiniom nie wolno ani kropli !
   Przyczyną największej liczby przypadków niedorozwoju umysłowego na świecie jest właśnie alkohol pity
   w ciąży przez matki. Jest drobnocząsteczkowy, przechodzi natychmiast do pokarmu i bardzo szybko wchłania
   się z przewodu pokarmowego niemowlaka, którego enzymy rozkładające alkohol są znacznie mniej wydolne.
   Alkohol, choć nie wpływa bezpośrednio na zmniejszenie ilości pokarmu, osłabia perystaltykę jelit, przez co
   przez co wchłania się o około 20% składników pokarmowych mniej.
5.Nikotyna a karmienie piersią!
   Palenie papierosów w okresie ciąży, jak i karmienia piersią jest przeciwskazane. Choć badania wykazują, że
   mniejsze jest ryzyko chorób płuc u dzieci matek palących i karmiących piersią, niż u palących i karmiących
   dziecko sztucznie.
 
PODSUMOWANIE
 
To, co się dzieje w pierwszych tygodniach życia, może decydować o odporności dziecka przez całe życie.
Pokarm matki sprzyja kolonizacji przewodu pokarmowego bifidobakteriami, zmniejszając szanse enterobakteriom, które mogą stanowić zagrożenie dla zdrowia dziecka. Dlatego należy dbać o komfort kontaktu matki z dzieckiem w pierwszych dniach po urodzeniu. Wpływa to korzystnie zarówno na „rozkręcenie” się procesu laktacji, jak i zapewnia kolonizację właściwymi bakteriami. Niestety, niektórzy położnicy zapominają o tym, zasłaniając się problemami finansowymi. Wypisują matki na początku trzeciej doby, gdy dziecko z uwagi na stan jego zdrowia musi nadal pozostać pod opieką lekarską przez okres kolejnych dwu-trzech dni. Takie postępowanie znacznie zaburza kształtowanie się więzi między matką a dzieckiem i drastycznie ogranicza możliwość karmienia pokarmem naturalnym.