Codzienna pielęgnacja maluszka
2008-03-26
  • ""
  • Skóra noworodka i jej potrzeby
  • Oczyszczanie skóry niemowlęcia

Skóra noworodka i jej potrzeby

""

Zdrowa skóra to zdrowe i szczęśliwe dziecko. Skóra noworodka będzie zdrowa tak długo, jak długo pozostanie nieuszkodzona. Dzieci rodzą się z nieanaruszoną, zdrową skórą. Skóra noworodków i niemowląt różni się jednak od skóry dorosłego człowieka, tym że:

- ma ograniczoną zdolność do wyrównywania pH, a system  odpornościowy dopiero zaczyna działać;
- jest cienka i bardzo delikatna;
- naskórek jest cienki, a jego komórki nie przylegają ściśle do siebie, co powoduje łatwiejsze wnikanie substancji drażniących ze środowiska;
- skóra właściwa zawiera mniej włókien sprężystych, ale jest za to bardziej uwodniona;
- naczynia krwionośne są szerokie, liczne, dlatego skóra noworodka  jest bardziej różowa niż skóra dorosłego;

Mimo tego skóra jest swoistą barierą ochronną i musi bronić organizm przed bakteriami i wirusami, słońcem, detergentami w kosmetykach i środkach piorących, utratą ciepła. Taka delikatna konstrukcja musi być odpowiednio chroniona i wzmacniana poprzez prawidłową pielęgnację. Cel ten można osiągnąć różnymi sposobami, które są ze sobą ściśle powiązane.

Szczególnie w przypadku wcześniaków należy zadbać o :

- unikanie ekspozycji  na drażniące substancje, takie jak detergenty lub mydła

- unikanie kontaktu z drażniącymi czynnikami płynącymi ze środowiska zewnętrznego

- utrzymanie odpowiedniego poziomu nawilżenia skóry,

- redukcję tarcia przez stosowanie oliwek i pudrów,  

- unikanie możliwości adsorbowania przez skórę toksycznych związków chemicznych , które mogą być wchłaniane przez bezpośredni kontakt,

- unikanie nadmiernej ekspozycji na słońce.

U noworodków i niemowląt, wszelkie podrażnienia, czy otarcia mechaniczne, czy związane z zawilgoceniem oraz zabrudzeniem, szybciej doprowadzają do osłabienia bariery naskórkowej, a przede wszystkim do uszkodzenia  Płaszcza Tłuszczowego Skóry ( PTS ). Powadzi to do przesuszenia skóry objawiającego się szorskością, zaczerwienieniem, nadmiernym złuszczaniem i świądem. Świąd sprawia, że  dziecko staje się niespokojne, drażliwe, gorzej śpi. Ratunkiem dla skóry wrażliwej są specjalne środki pielęgnacyjne – emolienty. Dobrej jakości emolienty nie zawierają barwników i substancji zapachowych. Ich rola polega na regeneracji Płaszcza  Tłuszczowego Skóry i zwiększaniu zawartości wody w naskórku. Oprócz efektu nawilżającego działają one przeciwzapalnie i przeciwświądowo. Pamiętajmy, żeby kosmetyki stosowane do pielęgnacji skóry dziecka były przetestowane dermatologicznie i posiadały pozytywną opinię, wydaną przez upoważnione do tego instytucje.

Oczyszczanie skóry niemowlęcia     

Oczyszczanie skóry wykonujemy wielokrotnie w ciągu doby. Pamiętać należy, że na stany zapalne szczególnie narażone są fałdy skórne szyjne, pachowe, pośladkowe  i pachwinowe. Wszelkie zabiegi oczyszczania skóry niemowlęcia , czy  to po potrzebach fizjologicznych, czy to po częstych w tym okresie ulewaniach, muszą być zawsze wykonywane bardzo delikatnie. Do tego celu możemy używać specjalnych chusteczek pielęgnacyjnych , które doskonale nawilżają skórę. Jedynie usuwanie pozostałości stolca wymagać może umycia pod bieżącą  wodą. W przypadku wcześniaków szczególnie poleca się produkty myjące w płynie. Natomiast po kapieli  naeży pamiętać o posmarowaniu skóry oliwką, kremem pielęgnacyjnym lub mleczkiem. Skórę noworodka lub niemowlęcia osusza się tylko przez łagodne dotykanie, a nie pocieranie ręcznikiem. Dotyczy to również chusteczek pielęgnacyjnych. Takie kosmetyki jak chusteczki pielęgnacyjne, oliwka, mydło dziecięce, krem nawilżający i puder-zasypka powinny zawsze znajdować się w zasięgu osoby pielęgnującej dziecko.

Pierwsza kąpiel

Kąpiel należy do podstawowych zabiegów  w pielęgnacji noworodków i niemowląt. Jest rutynowym zabiegiem wykonywanym każdego dnia. Najlepiej, aby kąpiel odbywała się o stałej porze, najkorzystniej przed wieczornym  karmieniem. Codziennie powtarzający się rytuał kąpieli da dziecku poczucie bezpieczeństwa. Starajmy się aby kapiel była okazją do pieszczot i delikatnego masażu naszego maleństwa.

Niezbędne rzeczy do kąpieli:

- plastikowa wanienka – dno można wyłożyć pieluszką tetrową, aby dno nie było śliskie,-   gruby ręcznik frotte do ułożenia dziecka po kąpieli,

-   miseczka z przegotowaną wodą do mycia twarzy,

-   ręcznik do wytarcia,

-   miękka,czysta ściereczka do mycia,

-   waciki bawełniane,

-   mydełko lub żel do mycia niemowląt,

-   emulsja do kąpieli natłuszczającej,

-   termometr do wody,

-   piżamka i cienka bawełniana czapeczka,

-   sucha pieluszka,

-   krem pielęgnacyjny dla niemowląt.

Temperatura pomieszczenia, w którym odbywa się kąpiel powinna wynosić około 22 – 25 stopnie Celsjusza. Wanienkę należy postawić na wysokości bioder, aby się nie schylać. Woda do kąpieli powinna mieć temperaturę około 37 stopni Celsjusza do sprawdzenia termometrem lub starym spsobem za pomocą łokcia ( uczucie lekkiego ciepła ). Dodajemy niewielką ilość emulsji do kąpieli. Rozebranego maluszka  delikatnie, powoli zanurzamy w wodzie. Gdy pupa opiera się o dno wanienki , główkę dziecka możemy oprzeć na lewym ramieniu,  a drugą ręką za pomocą ściereczki myć malucha. Zwróć uwagę by zanadto nie zmoczyć pępka. Wszystkie ruchy wykonuj spokojnie i uważnie. Kąpiel powinna być  krótka – pięciominutowa dla  wcześniaka  i piętnastominutowa dla noworodka donoszonego. Żadna część  ciała , zwłaszcza główka, nie może zostać bez przykrycia, bo noworodek, a szczególnie wcześniak szybko się wychładza. Po zakończonej kąpieli delikatnie osusz malca, a na główkę nałóż cienką bawełnianą czapeczkę ( tylko na godzinę )

Postęp w sposobie dokonywania kąpieli niemowląt, polega na wprowadzeniu płynu do kąpieli. Najlepsze płyny do kąpieli mogą być bezpiecznie stosowane nawet dla noworodków. Płyny do kąpieli charakteryzują się brakiem właściwości drażniących i tym samym są polecane nawet do bardzo wrażliwej skóry w przeciwieństwie do mydeł, które mogą uszkadzać barierę lipidową. Niektóre płyny dzięki dodatkowi oliwki również natłuszczają skórę dziecka. Nie zwalnia nas to z natłuszczania po kąpieli szczególnie fałdów skórnych   Dodatkową zaletą stosowania płynu jest brak konieczności namydlania, co skraca czas tego zabiegu.   

Mycie główki

Główkę myjemy codziennie delikatnym mydełkiem lub żelem. Po ukończeniu pierwszego miesiąca życia można stosować delikatny szampon, który nie pieni się obficie, nie drażni oczu i łatwo się spłukuje. Szampony przeznaczone dla dzieci są łagodnymi preparatami, o prawidłowym odczynie pH, część z nich nie podrażnia oczu i nie wywołuje łzawienia po kontakcie ze spojówką. W celu umycia główki należy użyć niewielką  ilość szamponu – kilka kropel, które nanosi się na zwilżone włoski i lekko wmasowuje. Spłukiwanie powinno być delikatne, staranne, aby woda oraz piana nie dostawały się do oczu i żeby usunąć resztki szamponu. U dzieci z ciemieniuchą na kilka  godzin przed kąpielą warto nasmarować główkę oliwką lub specjalnym  preparatem zaleconym przez  dermatologa, żeby ułatwić zmywanie łusek.

 

Ciemieniucha

Jest to żółta skorupka tworząca się na owłosionej skórze głowy. Może mieć postać niewielkich wykwitów lub pokrywać niemal całą główkę. Jest wynikiem zaburzenia pracy gruczołów łojowych odpowiedzialnych za natłuszczenie skóry. Wydzielają one zbyt dużo łoju, który łączy się ze złuszczonym naskórkiem.. W efekcie skóra na głowie rogowacieje i łuszczy się. Nie usuwaj łusek palcami ani nie zdrapuj ich, bo możesz uszkodzić i tak już podrażnioną skórę. Jeżeli jest ich niewiele, codziennie myj główkę malucha szamponem dla dzieci i często czesz szczotką z miękkim włosiem. To powinno wystarczyć. Jeśli łuski tworzą twardą skorupę, na noc nasmaruj główkę oliwką i włóż maluchowi bawełnianą czapeczkę. Następnego dnia po umyciu głowy wyczesywanie będzie łatwiejsze. Jeśli trzeba powtórz tę „ operację ” kilka razy. Możesz też stosować specjalne preparaty na ciemieniuchę dostępne w aptece bez recepty. Dolegliwość ta mija zwykle około trzeciego miesiąca. Skonsultuj się z pediatrą, jeśli łuski występują nie tylko na głowie, skóra w zmienionych miejscach jest zaczerwieniona, albo dziecko ma objawy alergii.

Pielęgnacja  twarzy

Toaletę twarzy należy  wykonać po osuszeniu dziecka  przeznaczonym dla niego ręcznikiem. Przemywamy buzię bawełnianym wacikiem zwilżonym czystą, ciepłą i przegotowaną wodą , a potem osuszamy suchą, czystą ściereczką.

Następnie jałowymi, zwilżonymi ( najlepiej solą fizjologiczną ) wacikami  bawełnianymi przemywamy powieki – osobny wacik do każdego oka , poczynając od zewnętrznego kąta oka do nasady nosa. Teraz kolej na nos i uszy. Nie używajmy patyczków higienicznych.

Są zbyt cienkie, mogą dostać się zbyt głęboko i uszkodzić delikatną śluzówkę nosa, a wkładanie ich do ucha grozi pęknięciem błony bębenkowej i uszkodzeniem słuchu. Wystarczy wacikiem bawełnianym lub rogiem  miękkiej ściereczki umyć nosek i zakamarki małżowiny usznej.  Z przewodu słuchowego wydostaje się ochronna, brązowa maź – woskowina. Wystarczy usunąć jej nadmiar.



 

Nawilżanie i ochrona skóry

Delikatna skóra niemowląt łatwiej ulega wysuszeniu i w związku z tym jest bardziej podatna na podrażnienia i zakażenia. Dlatego jedną z najlepszych metod ochrony  tak delikatnej skóry jest jej nawilżanie. Oliwki są najczęściej stosowanym kosmetykiem do pielęgnacji całego ciała noworodka i niemowlęcia, a szczególnie fałdów skórnych oraz okolic przykrytych pieluszką. Ważne jest, aby oliwka pokrywała skórę tworząc okluzję nieciągłą pozwalającą skórze „oddychać”. Warunki te spełniają tylko oliwki mineralne najwyższej jakości. Oliwki zawierające znaczne ilości nienasyconych olejów roślinnych i  niewielką ilość dodatków modyfikujących tworzą natomiast ciągłą warstwę okluzyjną uniemożliwiającą parowanie wody i hamującą procesy odnowy naskórka. Do pielęgnacji i ochrony skóry niemowlęcia konieczne są także delikatne kremy, które skutecznie nawilżają i chronią bardzo delikatną skórę.

Pępuszek wymaga szczególnej troski 

U noworodka utrzymuje się kikut pępowiny, który w okresie ciąży zapewniał dziecku  połączenie z łożyskiem. Teraz niepotrzebny zasychai odpada w ciągu 2 tygodni. Dopóki się nie wygoi wymaga szczególnej troski i pielęgnacji, odkażania  wacikiem  nasączonym 70%  roztworem spirytusu 7-10 razy dziennie np. przy każdej zmianie pieluszki. Podczas kąpieli starajmy się nie moczyć pępka. Po kąpieli trzeba dokładnie osuszyć kikut watą. Staranna pielęgnacja zapobiega infekcji i przyśpiesza odpadnięcie kikuta. Gdy kikut odpadnie, należy codziennie przemywać pępek, dopóki się nie wygoi. Jeżeli okolice pępka wydają się być zaczerwienione, spuchnięte lub zainfekowane, natychmiast zwróć się o pomoc do lekarza lub położnej. Niewielkie krwawienie jest rzeczą normalną


 

Aby pupa była gładka i sucha 

Skóra w obrębie krocza  jest wyjątkowo delikatna, łatwo ulegając podrażnieniu pod wpływem drażniącego działania moczu i kału. Mimo stosowania pieluszek jednorazowych z chłonnymi wkładami, staranna pielęgnacja jest nadal konieczna. Aby przewinąć malucha, układamy go na miękkim podkładzie wyłożonym czystą pieluszką. Zdejmujemy ostrożnie zabrudzoną pieluszkę, unosząc dłonią pośladki dziecka.

Nie wolno podnosić dziecka za nóżki ! Może to grozić zwichnięciem  stawów biodrowych.

Pupę można przetrzeć chusteczkami jednorazowymi, nasączonymi oliwkami lub ligniną. Przy dużym zabrudzeniu należy umyć pupę za pomocą mokrej ściereczki i niewielkiej ilości mydełka lub żelu.

Mycie dziewcznki

1. Zetrzyj ligniną resztki kału, następnie zwilż wacik wodą lub mleczkiem kosmetycznym i umyj cały brzuszek do wysokości pępka.

2. Przemyj świeżym wacikiem wszystkie fałdy skóry na udach, wykonując ruchy skierowane w dół i na zewnątrz.

3. Unieść nogi dziecka, trzymając palec między kostkami stóp i  umyj genitalia: przesuwaj wacik wyłącznie z góry do dołu, aby zapobiec

    przedostawaniu się bakterii z oodbytnicy do pochwy. Nie wolno przemywać wnętrza warg sromowych.

4. Umyj świeżym wacikiem okolice odbytnicy, pośladków i ud, wykonując ruchy skierowane w dół, ku odbytnicy. Gdy dziecko   

    jest już czyste, wyciągnij spod niego pieluchę, zaklej ją i  wyrzuć. Wytrzyj ręce. Dobrze osusz wnętrze fałdów skóry.

5. Osusz ligniną świeżo umyte części ciała, a następnie pozwól dziecku pobaraszkować chwilę bez pieluchy. Dzięki temu pośladki będą

    wystawione na działanie powietrza.

6. Posmaruj maścią ochronną obszar położony w pobliżu genitaliów, wargi sromowe, odbytnicę i pośladki. Nie poleca się pudrowania

    dziewczynek ze względu na możliwość dostania się pudru do cewki moczowej, który czasami poza tym, że podrażni ujście może

    zadziałać jako czop blokując oddanie moczu.



Mycie chłopca

1. Chłopcom bardzo często zdarza się,  że w trakcie zdejmowania pieluchy oddają mocz, dlatego też zaczekaj chwilę, trzymając pieluchę  w pogotowiu.

2. Rozłóż pieluchę, zetrzyj ligniną część zanieczyszczeń i wrzuć ją do pieluchy, następnie wacikiem zwilżonym wodą lub mleczkiem kosmetycznym umyj dziecku brzuch do wysokości pępka.

3. Przemyj dokładnie świeżym wacikiem wszystkie fałdy na udach i w pobliżu genitaliów, wykonując ruchy skierowane na zewnątrz. Przytrzymuj jądra, gdy przemywasz skórę pod nimi. Dobrze zmyj skórę pod jądrami.

4. Umyj dokładnie świeżym wacikiem jądra, zwłaszcza pod prąciem, gdyż  mogły tam pozostać resztki moczu lub kału. W razie potrzeby odsuń delikatnie prącie, ale uważaj, by nie naciągać skórki.

5. Umyj prącie, wykonuj ruchy skierowane na zewnątrz, nie odciągaj napletka, by umyć część znajdującą się w głębi.

6. Unieść nogi dziecka, trzymając palec między kostkami stóp. Umyj odbytnicę i pośladki, a także tylne powierzchnie stóp. Gdy są jużczyste, wyjmij i wyrzuć pieluchę.

7. Wytrzyj ręce i osusz dziecko ligniną. Pozwól mu trochę pobaraszkować chwilę bez pieluszki, zwłaszcza gdy ma odparzone pośladki.

8. Rozprowadź  maść ochronną nad prąciem, wokół jąder i odbytnicy oraz na pośladkach

 

                                                                        Pamiętajcie !

     Po każdej zmianie pieluszki trzeba obmyć dziecko, a następnie dokładnie osuszyć. Jeśli na wilgotną skórę położymy krem lub maść,

     a następnie założymy pieluszkę, dojdzie do podrażnienia skóry, jej zaczerwienienia i odparzenia.


 

Obcinanie paznokci

Paznokcie rąk noworodków i niemowląt rosną niezwykle szybko, wymagając obcinania nawet 2 razy w tygdoniu. W żadnym wypadku nie należy ich obgryzać !  Służą do tego specjalne nożyczki z tępymi końcówkami. Najlepiej  wykonywać tę czynność podczas snu dziecka, aby uniknąć skaleczenia. Paznokcie stóp rosną wolniej, należy obcinać je prosto, bez  wycinania  boków, żeby nie doprowadzić do wrastania płytek paznokciowych.

Zmiana pieluszki

Delikatna skóra wcześniaka wymaga szczególnej dbałości zwłaszcza w okolicach podatnych na występowanie podrażnień. Takim miejscem jest przede wszystkim okolica pieluszki, gdyż  tam  najczęściej pojawiają się odparzenia. Jest to jedna z najczęstszych dolegliwości skóry występująca u niemowląt. Objawia się podrażnieniem, zaczerwienieniem skóry narażonej na kontakt z moczem i kałem w miejscu przylegania  pieluszki do ciała. Objawy te są następstwem procesu rozkładu moczu i kału , w wyniku którego wydziela się amoniak, który drażni i odparza skórę. Niemal każde dziecko w pewnym okresie swego życia choruje na pieluszkowe zapalenie skóry.

Główną przyczyną tej dolegliwości  jest:

- ciepło i wilgoć, jakie powstają w zamkniętym środowisku pod pieluchą,

- tarcie i otarcia,

- kontakt z moczem i kałem. 

Prawdopodobieństwo pieluszkowego zapalenia skóry zwiększają :

- rzadka zmiana pieluszki,

- nieopowiednie mycie skóry dziecka ( wskazane są specjalne płyny do mycia zamiast mydła ),

- dolegliwości związane z ząbkowaniem,

- częste, luźne stolce.

Pieluszkowemu zapaleniu skóry  można zapobiegać poprzez odpowiednią pielęgnację i ochronę. Specjalnie opracowane kosmetyki, niezwykle łagodne, pozwalają utrzymać właściwy poziom nawilżenia skóry dziecka oraz ochronić ją przed niekorzystnym działaniem czynników powodujących podrażnienia.

Pupa niemowlęcia jest narażona na odparzenia.

 

Co możesz zrobić sama?

1. Zmieniaj pieluszki dziecku często, myj i osuszaj pośladki dziecka po każdej zmianie. Jeżeli stosujesz pieluchy z tetry , wkładaj dziecku bardzo chlonną, uchą pieluchę. Miejsce zaczerwienienia oczyść watką zmoczoną w oliwce.

2. Jak najczęściej wyjmuj dziecko z pieluch, aby umożliwić w ten sposób swobodny  dostęp powietrza do pośladków. Do czasu wygojenia się odparzeń nie zakładaj dziecku plastikowych majteczek, gdyż nie przepuszczają powietrza.

3. Sprawdzaj, czy w jamie ustnej dziecka nie ma białych nalotów i pleśniawek - symptomów grzybicy.

4. Do prania pieluch nie używaj proszków enzymatycznych ani płynów do płukania, ponieważ mogą one wywołać uczulenie. Dokładnie płucz pieluchy.

5. Kup specjalną maść przeciw odparzeniom i przy każdej zmianie pieluchy smaruj skórę  pośladków, aby złagodzić podrażnienia i przyspieszyć gojenie.

Kosmetyki dla niemowląt

Teoretycznie wszystkie przeznaczone dla niemowląt powinny być antyalergiczne. Do niektórych jednak dodawane są silne substancje zapachowe, które mogą uczulać. Jeśli któreś z was jest alergikiem, musicie być szczególnie ostrożni, bo maluch także może być skłonny do uczuleń. Wybierajcie kosmetyki przeznaczone dla niemowląt, bezzapachowe i nie zawierające sztucznych brawników, najlepiej z pozytywną opinią Centrum Zdrowia Dziecka lub Instytutu Matki i Dziecka. Wszelkie środki do kosmetyki dziecka muszą posiadać atesty PZH, które warunkują bezpieczeństwo ich stosowania. 

- naskórek pokrywa Płaszcz Tłuszczowy Skóry ( PTS ), który składa się z łoju (wydzieliny gruczołów łojowych), tłuszczów z komórek naskórka oraz składników kosmetyków                                       

 

 Nie zostawiajmy dziecka bez opieki nawet na chwilę !

 

- jego rola jest bardzo istotna, gdyż zabezpiecza naskórek przed wysychaniem i zapobiega ucieczce wody ze skóry.